Willemskwartier

opdrachtgever: Consortium Stappegoor (een samenwerking van BPD Gebiedsontwikkeling & Synchroon)
partners: DAT Architecten, Karres en Brands en Bureau Stadsnatuur
1e fase: opgeleverd 2026
2e fase: bouwvoorbereiding/verkoop
locatie: Tilburg
type: woningbouw (60 woningen)
oppervlakte: 74 – 185 m² GO per woning
duurzame thema’s:

Van gevangenis naar natuurinclusieve en kindvriendelijke woonwijk

Met de statige Koning Willem II kazerne als poortwachter, ontstaat er een nieuwe wijk met statuur: het Willemskwartier. Een nieuwe interpretatie van het oude verhaal vormde de basis voor het ontwerp. Deze voormalige kazerne, later in gebruik als gevangenis, stond decennialang afgesloten van de stad. Rond het monumentale gebouw is nu een natuurinclusieve en kindvriendelijke woonwijk ontstaan. De geschiedenis van de plek blijft zichtbaar in de architectuur en structuur van de wijk. De nieuwe bewoners krijgen ruimte om elkaar te ontmoeten en te wonen in een karakteristieke en groene omgeving.

Ontwerpen vanuit wat er al is

In samenwerking met Synchroon en BPD, hebben we met DAT architecten een ontwerp gerealiseerd voor de Willem II Kazerne. De nieuwe wijk is ontworpen vanuit het bestaande groen. De mooie oude bomen konden behouden blijven en vormden de basis voor de nieuwe stedenbouwkundige structuur. Verschillende woonclusters vormen samen één geheel waarin wonen, groen en ecologie met elkaar verbonden zijn. Elk cluster draagt bij aan de nieuwe biotoop van de wijk. Bomen, hagen en beplanting zijn afgestemd op verschillende diersoorten. Zo kunnen bewoners in de zomer genieten van het gefluit van koolmezen, terwijl vlinders hun weg vinden rondom bloeiende struiken en grassen.

Nieuwe beplanting, groene straten en collectieve ruimtes maken de wijk groen en uitnodigend. De gebouwen en het groen zijn als één geheel ontworpen. Zo ontstaat een wijk waarin bewoners en natuur samen een plek krijgen.

Een gesloten plek wordt weer onderdeel van de stad

De oorspronkelijke structuur van de kazerne vormde het vertrekpunt voor het ontwerp. De heldere lijnen, de robuuste baksteenarchitectuur en het bestaande groen zijn zorgvuldig meegenomen in deze nieuwe wijk. Waar het gebied ooit naar binnen was gekeerd, opent Willemskwartier zich nu naar de omgeving. De kazerne vormt het hart van de wijk, vol karakter, met woningen en collectieve plekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten.

Connectie met buiten

Je hebt altijd de connectie met buiten. De lange, brede noord-zuidstraten hebben Delftse stoepen die je bij je huis kunt betrekken. De korte, smalle oost-weststraten hebben groenstroken aan weerskanten. Dus waar je ook woont: je ‘voortuin’ ziet er altijd goed uit. In de patiowoningen woon je zelfs om je tuin heen. Alle hoekwoningen zijn zo ontworpen dat je vanaf de straat naar een mooie gevel kijkt, niet naar een blinde muur of schutting.

Een gevel met ruimte voor natuur

In het Willemskwartier is natuurinclusiviteit een onderdeel van de architectuur. De gevels bieden ruimte aan de andere bewoners van de wijk. Voor het metselwerk zijn drie speciale verbanden ontwikkeld: het vleermuis-, zwart-roodstaart- en gierzwaluwverband. De voorkeuren van deze soorten voor schuilplaatsen zijn vertaald naar het ontwerp van het metselwerk. Zo draagt de architectuur niet alleen bij aan de woonkwaliteit, maar ook aan de biodiversiteit van Tilburg.

Kruikenzeikers: uitstroomstenen met en Tilburgse knipoog

Ook regenwater heeft een zichtbare plek gekregen in het ontwerp. In plaats van het water zo snel mogelijk af te voeren, wordt het vastgehouden en vertraagd door de wijk geleid via speciaal ontworpen uitstroomstenen met de tekst “Frank en vrij”. De verwijzing naar koning Willem II, naamgever van de kazerne en het gebied, geeft de stenen een lokale betekenis. Binnen het ontwerpteam kregen ze al snel de bijnaam “kruikenzeikers”: een Tilburgse knipoog naar de identiteit van de plek.

Wonen met de stad en het groen dichtbij

De relatie tussen woning en buitenruimte is zorgvuldig ontworpen. De lange noord-zuidstraten hebben Delftse stoepen die bewoners bij hun woning kunnen betrekken. De korte oost-weststraten worden begeleid door groene stroken aan weerszijden. Elke woning heeft een sterke relatie met de omgeving. In de patiowoningen vormt de tuin het middelpunt van het wonen. Hoekwoningen zijn ontworpen als volwaardige gevels, zodat elke plek in de wijk kwaliteit toevoegt aan het straatbeeld.

Een wijk die groeit

De eerste bewoners hebben hun plek gevonden. Kinderen spelen tussen het groen, buren ontmoeten elkaar in de openbare ruimte en de wijk groeit mee met de seizoenen. Tegelijkertijd wordt er verder gebouwd aan de volgende fases. Het Willemskwartier laat zien hoe een plek die jarenlang afgesloten was opnieuw onderdeel kan worden van de stad.